ବାତ, ପିତ୍ତ, କଫ ଦୂର କରେ ଭସ୍ତ୍ରିକା ପ୍ରାଣାୟମ୍
ଭସ୍ତ୍ରିକା ପ୍ରାଣାୟମ୍ ଅଭ୍ୟାସଦ୍ବାରା ଶରୀରର ବିଷାକ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଜଳିଯାଏ ଏବଂ ବାତ, ପିତ୍ତ, କଫ ରୋଗରୁ ଶରୀର ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଫୁସ୍ଫୁସ୍ରେ ବାୟୁ ଶୀଘ୍ର ବିନିମୟ ହେବାଦ୍ବାରା ରକ୍ତ ସ୍ରୋତରେ ମଧ୍ୟ ଅମ୍ଳଜାନ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ବିନିମୟରେ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ। ସ୍ତ୍ରୀ ଲୋକମାନେ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ। ଶ୍ବାସ ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ବା ଫୁସ୍ଫୁସ୍ର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ୟା ଥିଲେ ଏହା ଏକ ଉତ୍ତମ ଅଭ୍ୟାସ। ଗଳାଫୁଲା ବା କଫ ଜମାହେଲେ କମାଇ ଦିଏ। ସ୍ନାୟୁ ତନ୍ତ୍ରରେ ଭାରସାମ୍ୟ ଆଣେ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରେ, ମନ ଶାନ୍ତ ଓ ସ୍ମରଣ ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଇଥାଏ ବୋଲି ଯୋଗୁ ଗୁରୁ ଗଣେଶ୍ବର ଗୋଚ୍ଛିକାର କହନ୍ତି।
ଏହି ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ;* ଯେ କୌଣସି ଆରାମଦାୟକ ଧ୍ୟାନାସନରେ ବସ, ପଦ୍ମାସନ ବା ଅର୍ଦ୍ଧ ପଦ୍ମାସନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଭଲ। ହାତ ଆଣ୍ଠୁ ଉପରେ ଚିନ୍ ବା ଜ୍ଞାନ ମୁଦ୍ରାରେ ରହିବ।* ମୁଣ୍ଡ ଓ ମେରୁଦଣ୍ଡ ସିଧା ରଖନ୍ତୁ, ଆଖି ବନ୍ଦ କରନ୍ତୁ ଓ ପୂରା ଦେହ ଢ଼ିଲା କରନ୍ତୁ* ଗଭୀର ନିଶ୍ବାସ ନିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ଜୋର୍ରେ ନାକବାଟେ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ* ତା’ପରେ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଜୋର୍ରେ ନିଶ୍ବାସ ନିଅନ୍ତୁ* ନିଶ୍ବାସ ନେଲାବେଳେ ମଧ୍ୟଛେଦ ତଳକୁ ଖସିବ ଏବଂ ପେଟ ପଦାକୁ ବାହାରିବ* ଏହି ସବୁ ଗତି ସାମାନ୍ୟ ବର୍ଦ୍ଧିତ ଆକାରରେ ହେବ* ଏହିପରି ଭାବେ ୧୦ ଗଣିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଶ୍ବାସ ଜାରି ରଖନ୍ତୁ* ଦଶଥର ନିଶ୍ବାସ ପରେ ଗଭୀର ନିଶ୍ବାସ ନିଅନ୍ତୁ ଓ ଧୀରେ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ* ପ୍ରଥମେ ବାମ ନାସାରନ୍ଧ୍ରକୁ ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ବନ୍ଦ କରି ନିଶ୍ବାସ ନିଅନ୍ତୁ ଓ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ * ସେହିପରି ଡାହାଣ ନାସାରନ୍ଧ୍ରରେ ନିଶ୍ବାସ ନେଇ ଜୋର୍ରେ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ* ସେହିପରି ଦୁଇ ନାସାରନ୍ଧ୍ର ବାଟେ ଜୋର୍ରେ ୧୦ ଥର ନିଶ୍ବାସ ନିଅନ୍ତୁ ଓ ଛାଡ଼ନ୍ତୁଏହିପରି ବାରମ୍ବାର ଏହି ଅଭ୍ୟାସକୁ ଜାରି ରଖନ୍ତୁ।ସାବଧାନତା:ଅଚେତ ହେଲା ଭଳି ଅନୁଭବ କଲେ, ଖୁବ୍ ଝାଳ ବାହାରିଲେ କିମ୍ବା ବାନ୍ତି ହେଲେ ଭଳି ଲାଗିଲେ ଜଣାଯିବ ଯେ ଅଭ୍ୟାସ ଠିକ୍ ହେଉନାହିଁ। ଅତ୍ୟଧିକ ଜୋର୍ରେ ନିଶ୍ବାସ ନେବ ନାହିଁ। ମୁଖ ବିକୃତ ବା ଅତ୍ୟଧିକ ଦେହ ଥରିବା ଇତ୍ୟାଦି ଯେପରି ନ ହୁଏ। ଏପରି କିଛି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଗଲେ ଯୋଗ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନିଅନ୍ତୁ। ଏହି ପ୍ରାଣାୟମ୍ଦ୍ବାରା ରକ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ ଓ ମୁଖ ଉଜ୍ଜଳ ଦେଖାଯାଏ। ଭସ୍ତ୍ରିକା ଗୋଟିଏ ଅତି ଗତିଶୀଳ ଅଭ୍ୟାସ ଯେଉଁଥିରେ ବେଶ୍ ଦୈହିକ ଶକ୍ତି ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ। ବିପରୀତ ସୂଚନା:ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ, ହୃଦ୍ରୋଗ, ହାର୍ନିଆ, ଅପସ୍କାର ବା ମୁଣ୍ଡ ଘୂରାରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଥିଲେ ଏହି ଅଭ୍ୟାସ କରିବେ ନାହିଁ। ଶ୍ବାସ ରୋଗ ଭଳି ଫୁସ୍ଫୁସ୍ର ରୋଗ, ବହୁକାଳିନ ବ୍ରୋଙ୍କାଇଟିସ୍ କିମ୍ବା ଯକ୍ଷ୍ମାରୁ ଆରୋଗ୍ୟ ଲାଭ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଅଭିଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ଏହି ଅଭ୍ୟାସ କରିବେ।